Beyit Defteri.RAUF ENÇ
Mektûbât’tan Gazeller
I. CİLT · 39. MEKTUP5 BEYİT

Kalbim Temiz

R.Rauf EnçDüzeltilmiş nüsha
VEZİN

Mef‘ûlü / Mefâîlü / Mefâîlü / Feûlün

— — ⏑ / ⏑ — — ⏑ / ⏑ — — ⏑ / ⏑ — —

Kafiye -ân · Redif yok

Yazı boyutu

“Kalbim de temizdir” dediğin söz neye burhân?

İşlerle görünmez mi gönüllerdeki îmân?

Niyyetle onar kalbi; güzel söz buna yetmez.

Âdetle kılınmış o namâz; nerde bu irfân?

İhlâsı duyursun bu beden hayra yürürken;

Kalpsiz de olur sanma amel; nerde o mîzân?

Bir lokma bölüşsen de gönül derde dokunsun;

Alkışla övünsen de neden olsun o ihsân?

Bak şimdi, Rauf; kalbi esîr etme heveste;

İşlerle konuşsun bu gönül; işte bu insân.

Rauf
AHENKTef‘ileleri göster

⏑ kısa   — uzun   ‿ ulama

01“Kalbim de temizdir” dediğin söz neye burhân?

Mef‘ûlükal · bim · de— — ⏑
Mefâîlüte · miz · dir · de⏑ — — ⏑
Mefâîlüdi · ğin · söz · ne⏑ — — ⏑
Feûlünye · bur · hân⏑ — —

02İşlerle görünmez mi gönüllerdeki îmân?

Mef‘ûlüiş · ler · le— — ⏑
Mefâîlügö · rün · mez · mi⏑ — — ⏑
Mefâîlügö · nül · ler · de⏑ — — ⏑
Feûlünki · î · mân⏑ — —

03Niyyetle onar kalbi; güzel söz buna yetmez.

Mef‘ûlüniy · yet · le— — ⏑
Mefâîlüo · nar · kal · bi⏑ — — ⏑
Mefâîlügü · zel · söz · bu⏑ — — ⏑
Feûlünna · yet · mez⏑ — —

04Âdetle kılınmış o namâz; nerde bu irfân?

Mef‘ûlüâ · det · le— — ⏑
Mefâîlükı · lın · mış · o⏑ — — ⏑
Mefâîlüna · mâz · ner · de⏑ — — ⏑
Feûlünbu · ir · fân⏑ — —

05İhlâsı duyursun bu beden hayra yürürken;

Mef‘ûlüih · lâ · sı— — ⏑
Mefâîlüdu · yur · sun · bu⏑ — — ⏑
Mefâîlübe · den · hay · ra⏑ — — ⏑
Feûlünyü · rür · ken⏑ — —

06Kalpsiz de olur sanma amel; nerde o mîzân?

Mef‘ûlükalp · siz · de— — ⏑
Mefâîlüo · lur · san · ma⏑ — — ⏑
Mefâîlüa · mel · ner · de⏑ — — ⏑
Feûlüno · mî · zân⏑ — —

07Bir lokma bölüşsen de gönül derde dokunsun;

Mef‘ûlübir · lok · ma— — ⏑
Mefâîlübö · lüş · sen · de⏑ — — ⏑
Mefâîlügö · nül · der · de⏑ — — ⏑
Feûlündo · kun · sun⏑ — —

08Alkışla övünsen de neden olsun o ihsân?

Mef‘ûlüal · kış · la— — ⏑
Mefâîlüö · vün · sen · de⏑ — — ⏑
Mefâîlüne · den · ol · su⏑ — — ⏑
Feûlünno · ih · sân⏑ — —

Ulama: olsun‿o

09Bak şimdi, Rauf; kalbi esîr etme heveste;

Mef‘ûlübak · şim · di— — ⏑
Mefâîlüra · ûf · kal · bi⏑ — — ⏑
Mefâîlüe · sîr · et · me⏑ — — ⏑
Feûlünhe · ves · te⏑ — —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

10İşlerle konuşsun bu gönül; işte bu insân.

Mef‘ûlüiş · ler · le— — ⏑
Mefâîlüko · nuş · sun · bu⏑ — — ⏑
Mefâîlügö · nül · iş · te⏑ — — ⏑
Feûlünbu · in · sân⏑ — —
KELİMELERKüçük sözlük 8
burhân
delil
heveste
geçici arzunun içinde
ihsân
iyilik
nâr
ateş; bağlamına göre aşk ateşi veya cehennem ateşi
mîzân
ölçü, terazi
irfân
derin bilgi ve kalbî idrak
îmân
inanç
ihlâs
ameli Allah rızası için yapmak; niyeti arıtmak
MANAMektupla bağı ve kaynak

Kalbin niyetiyle davranışın birbirini tamamlaması.

“Kalbim temiz” sözü, davranıştan kopuk bir mazerete dönüştüğünde sorgulanıyor. Buna karşılık niyetsiz bir dış görünüş de yeterli sayılmıyor: İki taraf birlikte düşünülüyor.

Kaynak eşleştirmesi: Hakikat Kitabevi, Mektûbât Tercemesi, I. cilt, 39. mektup; s. 67. İlgili sayfayı aç ↗
Kaynağı aç ↗

Mektûbât’ın nasihatlerinden hareketle yazılmıştır. İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir.

RAUF ENÇ

Beyit Defteri.

Gönül, hayat ve bugünün meseleleri üzerine şiirler. Gazellerin, kısa beyitlerin ve ilk denemelerin bir arada durduğu bir defter.

Şiirlerdeki imza Rauf; defterin yazarı Rauf Enç.

Mektûbât’tan gazeller

İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin Mektûbât’ının birinci cildindeki 21–70. mektuplardan hareketle yazılan elli gazelin düzeltilmiş nüshası. Her şiirin yanında kelimeler, mektupla bağı ve kaynak sayfası bulunur.

Okuyuş anahtarı

⏑ kısa · — uzun · ‿ ulama

Kapalı heceler ve aslî uzun ünlülü heceler uzun değerdedir. Mısra sonundaki açık hece de uzun sayılır. Bu nüshada kısa heceyi keyfî uzatarak veya uzun heceyi kısaltarak ölçü elde edilmemiştir; normal ulama yapılan kelimeler her mısranın altında belirtilir.

Rauf mahlası Ra-ûf diye iki hecede okunur. İlm, fikr, zikr, cism, ism gibi klasik kelime biçimleri metindeki yazılışlarıyla okunmalıdır. Aslî uzunluklar (â, î, û) ve ayn işareti (ʿ / ‘) hece ayrımında korunur.

Tef‘ile sınırı kelimeyi bölebilir; bu sınır duraklama emri değildir. Noktalama anlamı gösterir. Ulama işaretli kelime çifti, araya yeni bir ünlü eklenmeden birbirine bağlanır.

Metinler, mektupların nasihatlerinden hareketle yazılmış özgün gazellerdir; İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir. Gösterim, bu nüshada açıkça verilen klasik okuyuşa göredir.

Bir mısra denemesi

Bak şimdi, Rauf; nefsi güzel yönle bugünden.

Şiirler arasındaki konuşmada yazılmış bağımsız mısra.

İlk denemeler

Önceki defterdeki şiirler ve sürümleri kendi koleksiyonları içinde korunmuştur. Hece denemeleri aruzla yazılmış şiirlerden ayrı gösterilir.

Kimyasal adları ve nöronlar şiirin edebî dünyasında yer alıyor; insan davranışını tek bir moleküle indirgeyen bilimsel açıklamalar olarak okunmamalı.

Önceki şiirlerin okuyuş notu: Aruzlu metinlerin okuyuşunda uzun ünlüler ve uygun yerlerde ulama gözetilir; her kelime sınırı birleştirilmez. Yeni şiirlerde “Rauf”, “Ra-uf” diye iki hecedir. “Çiçek aç” redifinde iki kelime arasındaki hece sınırı korunur. “Uyandır”ın 7. mısrasında; “Dönüşsün”ün 2, 5 ve 8. mısralarında imâle notu vardır. İlk taslaklar yeniden düzeltilmiş metinler değildir.

Aruz Atölyesi’ni aç