Beyit Defteri.RAUF ENÇ
Mektûbât’tan Gazeller
I. CİLT · 46. MEKTUP6 BEYİT

Tadı Değişen Dil

R.Rauf EnçDüzeltilmiş nüsha
VEZİN

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

— ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ —

Kafiye -âr · Redif ara

Yazı boyutu

Bal zehir gelmiş, diyorsan, dilde bir âzâr ara;

Şekle dalmışsan, içinden kalkmayan jengâr ara.

Göz şaşırmış, gördüğün tek nesne çift olmuş, düşün;

Gördüğün sûret değişsin; bir sahîh mi‘yâr ara.

Kalbi pâk tutmak, akıldan vazgeçip gitmek değil;

Aklı örten gölgelerden kurtaran esrâr ara.

Her hevâ, nefsten kurulmuş bir tuzak; her el mi dost?

Sohbetin bir nûru vardır; kalbe dön, envâr ara.

Secdeden kalk, tevbe et, gönlün yorulmuş; dön yine;

Her düşüşten kalkabilmek üzre bir ısrâr ara.

Ey Rauf, bilgiyle hâlin birbirinden ayrı mı?

Bir hakîkî rehber olsun; kalbe sâdık yâr ara.

Rauf
AHENKTef‘ileleri göster

⏑ kısa   — uzun   ‿ ulama

01Bal zehir gelmiş, diyorsan, dilde bir âzâr ara;

Fâilâtünbal · ze · hir · gel— ⏑ — —
Fâilâtünmiş · di · yor · san— ⏑ — —
Fâilâtündil · de · bir · â— ⏑ — —
Fâilünzâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

02Şekle dalmışsan, içinden kalkmayan jengâr ara.

Fâilâtünşek · le · dal · mış— ⏑ — —
Fâilâtünsan · i · çin · den— ⏑ — —
Fâilâtünkalk · ma · yan · jen— ⏑ — —
Fâilüngâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

03Göz şaşırmış, gördüğün tek nesne çift olmuş, düşün;

Fâilâtüngöz · şa · şır · mış— ⏑ — —
Fâilâtüngör · dü · ğün · tek— ⏑ — —
Fâilâtünnes · ne · çift · ol— ⏑ — —
Fâilünmuş · dü · şün— ⏑ —

04Gördüğün sûret değişsin; bir sahîh mi‘yâr ara.

Fâilâtüngör · dü · ğün · sû— ⏑ — —
Fâilâtünret · de · ğiş · sin— ⏑ — —
Fâilâtünbir · sa · hîh · miʿ— ⏑ — —
Fâilünyâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

05Kalbi pâk tutmak, akıldan vazgeçip gitmek değil;

Fâilâtünkal · bi · pâk · tut— ⏑ — —
Fâilâtünmak · a · kıl · dan— ⏑ — —
Fâilâtünvaz · ge · çip · git— ⏑ — —
Fâilünmek · de · ğil— ⏑ —

06Aklı örten gölgelerden kurtaran esrâr ara.

Fâilâtünak · lı · ör · ten— ⏑ — —
Fâilâtüngöl · ge · ler · den— ⏑ — —
Fâilâtünkur · ta · ran · es— ⏑ — —
Fâilünrâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

07Her hevâ, nefsten kurulmuş bir tuzak; her el mi dost?

Fâilâtünher · he · vâ · nefs— ⏑ — —
Fâilâtünten · ku · rul · muş— ⏑ — —
Fâilâtünbir · tu · zak · her— ⏑ — —
Fâilünel · mi · dost— ⏑ —

08Sohbetin bir nûru vardır; kalbe dön, envâr ara.

Fâilâtünsoh · be · tin · bir— ⏑ — —
Fâilâtünnû · ru · var · dır— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · dön · en— ⏑ — —
Fâilünvâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

09Secdeden kalk, tevbe et, gönlün yorulmuş; dön yine;

Fâilâtünsec · de · den · kalk— ⏑ — —
Fâilâtüntev · be · et · gön— ⏑ — —
Fâilâtünlün · yo · rul · muş— ⏑ — —
Fâilündön · yi · ne— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

10Her düşüşten kalkabilmek üzre bir ısrâr ara.

Fâilâtünher · dü · şüş · ten— ⏑ — —
Fâilâtünkal · ka · bil · mek— ⏑ — —
Fâilâtünüz · re · bir · ıs— ⏑ — —
Fâilünrâr · a · ra— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

11Ey Rauf, bilgiyle hâlin birbirinden ayrı mı?

Fâilâtüney · ra · ûf · bil— ⏑ — —
Fâilâtüngiy · le · hâ · lin— ⏑ — —
Fâilâtünbir · bi · rin · den— ⏑ — —
Fâilünay · rı · mı— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

12Bir hakîkî rehber olsun; kalbe sâdık yâr ara.

Fâilâtünbir · ha · kî · kî— ⏑ — —
Fâilâtünreh · be · rol · sun— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · sâ · dık— ⏑ — —
Fâilünyâr · a · ra— ⏑ —

Ulama: rehber‿olsun · Son açık hece, mısra sonunda uzun.

KELİMELERKüçük sözlük 8
pâk
temiz
mi‘yâr
ölçüt
envâr
nurlar, ışıklar
esrâr
sırlar
jengâr
pas
âzâr
incitme, eziyet
gâr
mağara
ilm
ilim; klasik tek heceli söyleyiş
MANAMektupla bağı ve kaynak

Kalbî idraki örten alışkanlıklar; arınma, istigfar ve ehil sohbet.

Balın tadı ve çift görme, mektuptaki idrak benzetmelerinin şiir dilindeki karşılıklarıdır. Bedensel hastalığı inanç veya ahlâk kusuru saymak amaçlanmaz. Kalbi arıtmak, aklı terk etmek veya tıbbî tedavinin yerine bir uygulama koymak değildir.

Kaynak eşleştirmesi: Hakikat Kitabevi, Mektûbât Tercemesi, I. cilt, 46. mektup; s. 79 – 81. İlgili sayfayı aç ↗
Kaynağı aç ↗

Mektûbât’ın nasihatlerinden hareketle yazılmıştır. İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir.

RAUF ENÇ

Beyit Defteri.

Gönül, hayat ve bugünün meseleleri üzerine şiirler. Gazellerin, kısa beyitlerin ve ilk denemelerin bir arada durduğu bir defter.

Şiirlerdeki imza Rauf; defterin yazarı Rauf Enç.

Mektûbât’tan gazeller

İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin Mektûbât’ının birinci cildindeki 21–70. mektuplardan hareketle yazılan elli gazelin düzeltilmiş nüshası. Her şiirin yanında kelimeler, mektupla bağı ve kaynak sayfası bulunur.

Okuyuş anahtarı

⏑ kısa · — uzun · ‿ ulama

Kapalı heceler ve aslî uzun ünlülü heceler uzun değerdedir. Mısra sonundaki açık hece de uzun sayılır. Bu nüshada kısa heceyi keyfî uzatarak veya uzun heceyi kısaltarak ölçü elde edilmemiştir; normal ulama yapılan kelimeler her mısranın altında belirtilir.

Rauf mahlası Ra-ûf diye iki hecede okunur. İlm, fikr, zikr, cism, ism gibi klasik kelime biçimleri metindeki yazılışlarıyla okunmalıdır. Aslî uzunluklar (â, î, û) ve ayn işareti (ʿ / ‘) hece ayrımında korunur.

Tef‘ile sınırı kelimeyi bölebilir; bu sınır duraklama emri değildir. Noktalama anlamı gösterir. Ulama işaretli kelime çifti, araya yeni bir ünlü eklenmeden birbirine bağlanır.

Metinler, mektupların nasihatlerinden hareketle yazılmış özgün gazellerdir; İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir. Gösterim, bu nüshada açıkça verilen klasik okuyuşa göredir.

Bir mısra denemesi

Bak şimdi, Rauf; nefsi güzel yönle bugünden.

Şiirler arasındaki konuşmada yazılmış bağımsız mısra.

İlk denemeler

Önceki defterdeki şiirler ve sürümleri kendi koleksiyonları içinde korunmuştur. Hece denemeleri aruzla yazılmış şiirlerden ayrı gösterilir.

Kimyasal adları ve nöronlar şiirin edebî dünyasında yer alıyor; insan davranışını tek bir moleküle indirgeyen bilimsel açıklamalar olarak okunmamalı.

Önceki şiirlerin okuyuş notu: Aruzlu metinlerin okuyuşunda uzun ünlüler ve uygun yerlerde ulama gözetilir; her kelime sınırı birleştirilmez. Yeni şiirlerde “Rauf”, “Ra-uf” diye iki hecedir. “Çiçek aç” redifinde iki kelime arasındaki hece sınırı korunur. “Uyandır”ın 7. mısrasında; “Dönüşsün”ün 2, 5 ve 8. mısralarında imâle notu vardır. İlk taslaklar yeniden düzeltilmiş metinler değildir.

Aruz Atölyesi’ni aç