Beyit Defteri.RAUF ENÇ
Mektûbât’tan Gazeller
I. CİLT · 65. MEKTUP6 BEYİT

Dar Zamanda Bir Söz

R.Rauf EnçDüzeltilmiş nüsha
VEZİN

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

— ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ —

Kafiye -ân · Redif olur

Yazı boyutu

Vaktidir, bir doğru sözden kalbe bin imkân olur;

Hakkı tutmak, korku sarmış kalbe bir dermân olur.

Bir kalem, bir doğru söz, bir emre hizmet vaktidir;

Secde hürdür; korku kalksın, kalbe bir ihsân olur.

Bir makâmın sâhibinden hayr umarsın, haklısın;

Kırmadan hak söyler insan; dilde bir erkân olur.

Bilmeden yanlış yapan bir dosta anlat, dinlesin;

Her hatâ düşmanlık olmaz; kin büyür, hüsrân olur.

Dardı bir gâr; sığdı îmân, kaygı sönsün, dinle sen;

Vakti gelmiş, bir adım at; katreden ummân olur.

Ey Rauf, her sözde hakkın hükmü olsun; kırma sen;

Sulh u insâf, hakkı tutmak; dilde bir mîzân olur.

Rauf
AHENKTef‘ileleri göster

⏑ kısa   — uzun   ‿ ulama

01Vaktidir, bir doğru sözden kalbe bin imkân olur;

Fâilâtünvak · ti · dir · bir— ⏑ — —
Fâilâtündoğ · ru · söz · den— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · bin · im— ⏑ — —
Fâilünkân · o · lur— ⏑ —

02Hakkı tutmak, korku sarmış kalbe bir dermân olur.

Fâilâtünhak · kı · tut · mak— ⏑ — —
Fâilâtünkor · ku · sar · mış— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · bir · der— ⏑ — —
Fâilünmân · o · lur— ⏑ —

03Bir kalem, bir doğru söz, bir emre hizmet vaktidir;

Fâilâtünbir · ka · lem · bir— ⏑ — —
Fâilâtündoğ · ru · söz · bir— ⏑ — —
Fâilâtünem · re · hiz · met— ⏑ — —
Fâilünvak · ti · dir— ⏑ —

04Secde hürdür; korku kalksın, kalbe bir ihsân olur.

Fâilâtünsec · de · hür · dür— ⏑ — —
Fâilâtünkor · ku · kalk · sın— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · bir · ih— ⏑ — —
Fâilünsân · o · lur— ⏑ —

05Bir makâmın sâhibinden hayr umarsın, haklısın;

Fâilâtünbir · ma · kâ · mın— ⏑ — —
Fâilâtünsâ · hi · bin · den— ⏑ — —
Fâilâtünhayr · u · mar · sın— ⏑ — —
Fâilünhak · lı · sın— ⏑ —

06Kırmadan hak söyler insan; dilde bir erkân olur.

Fâilâtünkır · ma · dan · hak— ⏑ — —
Fâilâtünsöy · le · rin · san— ⏑ — —
Fâilâtündil · de · bir · er— ⏑ — —
Fâilünkân · o · lur— ⏑ —

Ulama: söyler‿insan

07Bilmeden yanlış yapan bir dosta anlat, dinlesin;

Fâilâtünbil · me · den · yan— ⏑ — —
Fâilâtünlış · ya · pan · bir— ⏑ — —
Fâilâtündos · ta · an · lat— ⏑ — —
Fâilündin · le · sin— ⏑ —

08Her hatâ düşmanlık olmaz; kin büyür, hüsrân olur.

Fâilâtünher · ha · tâ · düş— ⏑ — —
Fâilâtünman · lı · kol · maz— ⏑ — —
Fâilâtünkin · bü · yür · hüs— ⏑ — —
Fâilünrân · o · lur— ⏑ —

Ulama: düşmanlık‿olmaz

09Dardı bir gâr; sığdı îmân, kaygı sönsün, dinle sen;

Fâilâtündar · dı · bir · gâr— ⏑ — —
Fâilâtünsığ · dı · î · mân— ⏑ — —
Fâilâtünkay · gı · sön · sün— ⏑ — —
Fâilündin · le · sen— ⏑ —

10Vakti gelmiş, bir adım at; katreden ummân olur.

Fâilâtünvak · ti · gel · miş— ⏑ — —
Fâilâtünbir · a · dım · at— ⏑ — —
Fâilâtünkat · re · den · um— ⏑ — —
Fâilünmân · o · lur— ⏑ —

11Ey Rauf, her sözde hakkın hükmü olsun; kırma sen;

Fâilâtüney · ra · ûf · her— ⏑ — —
Fâilâtünsöz · de · hak · kın— ⏑ — —
Fâilâtünhük · mü · ol · sun— ⏑ — —
Fâilünkır · ma · sen— ⏑ —

12Sulh u insâf, hakkı tutmak; dilde bir mîzân olur.

Fâilâtünsulh · u · in · sâf— ⏑ — —
Fâilâtünhak · kı · tut · mak— ⏑ — —
Fâilâtündil · de · bir · mî— ⏑ — —
Fâilünzân · o · lur— ⏑ —
KELİMELERKüçük sözlük 12
erkân
esaslar, usuller
ummân
engin deniz
hüsrân
zarar, kayıp
ihsân
iyilik
mîzân
ölçü, terazi
gâr
mağara
emr
buyruk; âlem-i emr, tasavvufî bağlamda manevî yön
sulh
barış
katre
damla
îmân
inanç
ilm
ilim; klasik tek heceli söyleyiş
hükm
hüküm; klasik tek heceli söyleyiş
MANAMektupla bağı ve kaynak

Zor zamanda faydalı söz; ibadet hürriyetini korumak, nasihati vaktinde ulaştırmak.

Mektubun tarihî baskı ortamı, gazelde korkusuz ibadet ve sorumlu söz olarak işlenir. Kalem ve öğüt ön plandadır; şiddet çağrısı yoktur. Bilgisizlikten doğan hata ile bilinçli düşmanlık aynı hükme sokulmaz.

Kaynak eşleştirmesi: Hakikat Kitabevi, Mektûbât Tercemesi, I. cilt, 65. mektup; s. 103 – 104. İlgili sayfayı aç ↗
Kaynağı aç ↗

Mektûbât’ın nasihatlerinden hareketle yazılmıştır. İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir.

RAUF ENÇ

Beyit Defteri.

Gönül, hayat ve bugünün meseleleri üzerine şiirler. Gazellerin, kısa beyitlerin ve ilk denemelerin bir arada durduğu bir defter.

Şiirlerdeki imza Rauf; defterin yazarı Rauf Enç.

Mektûbât’tan gazeller

İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin Mektûbât’ının birinci cildindeki 21–70. mektuplardan hareketle yazılan elli gazelin düzeltilmiş nüshası. Her şiirin yanında kelimeler, mektupla bağı ve kaynak sayfası bulunur.

Okuyuş anahtarı

⏑ kısa · — uzun · ‿ ulama

Kapalı heceler ve aslî uzun ünlülü heceler uzun değerdedir. Mısra sonundaki açık hece de uzun sayılır. Bu nüshada kısa heceyi keyfî uzatarak veya uzun heceyi kısaltarak ölçü elde edilmemiştir; normal ulama yapılan kelimeler her mısranın altında belirtilir.

Rauf mahlası Ra-ûf diye iki hecede okunur. İlm, fikr, zikr, cism, ism gibi klasik kelime biçimleri metindeki yazılışlarıyla okunmalıdır. Aslî uzunluklar (â, î, û) ve ayn işareti (ʿ / ‘) hece ayrımında korunur.

Tef‘ile sınırı kelimeyi bölebilir; bu sınır duraklama emri değildir. Noktalama anlamı gösterir. Ulama işaretli kelime çifti, araya yeni bir ünlü eklenmeden birbirine bağlanır.

Metinler, mektupların nasihatlerinden hareketle yazılmış özgün gazellerdir; İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir. Gösterim, bu nüshada açıkça verilen klasik okuyuşa göredir.

Bir mısra denemesi

Bak şimdi, Rauf; nefsi güzel yönle bugünden.

Şiirler arasındaki konuşmada yazılmış bağımsız mısra.

İlk denemeler

Önceki defterdeki şiirler ve sürümleri kendi koleksiyonları içinde korunmuştur. Hece denemeleri aruzla yazılmış şiirlerden ayrı gösterilir.

Kimyasal adları ve nöronlar şiirin edebî dünyasında yer alıyor; insan davranışını tek bir moleküle indirgeyen bilimsel açıklamalar olarak okunmamalı.

Önceki şiirlerin okuyuş notu: Aruzlu metinlerin okuyuşunda uzun ünlüler ve uygun yerlerde ulama gözetilir; her kelime sınırı birleştirilmez. Yeni şiirlerde “Rauf”, “Ra-uf” diye iki hecedir. “Çiçek aç” redifinde iki kelime arasındaki hece sınırı korunur. “Uyandır”ın 7. mısrasında; “Dönüşsün”ün 2, 5 ve 8. mısralarında imâle notu vardır. İlk taslaklar yeniden düzeltilmiş metinler değildir.

Aruz Atölyesi’ni aç