Beyit Defteri.RAUF ENÇ
Mektûbât’tan Gazeller
I. CİLT · 68. MEKTUP6 BEYİT

İhsanın Edebi

R.Rauf EnçDüzeltilmiş nüsha
VEZİN

Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

— ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ — — / — ⏑ —

Kafiye -âr · Redif olur

Yazı boyutu

Mal çoğalsın, baş eğilsin; kalbe bir mi‘yâr olur;

Yoksulun dik alnı vardır; haysiyet bir yâr olur.

Her gönül bir başka hâl; hem hâli gör, hem derdi bil;

Şahsı görmez, hâli bilmez bir nasîhat bâr olur.

Dost odur: bir doğru sözden korkmaz incitmez seni;

Her sözün alkışla dönsün isteyen ağyâr olur.

Bir kapın var; darda kalmış bekleyen bir cân düşün;

Dost geçinmiş, yol kesen bir kimse bir dîvâr olur.

Verdiğin bir lokma kibrin gölgesinden geçmesin;

İnciten bir lutfu vermek, kalbe bir âzâr olur.

Ey Rauf, bir gün düşersin, bir elin kalkar yine;

Baş eğilmiş, el uzanmış; sevgiden âsâr olur.

Rauf
AHENKTef‘ileleri göster

⏑ kısa   — uzun   ‿ ulama

01Mal çoğalsın, baş eğilsin; kalbe bir mi‘yâr olur;

Fâilâtünmal · ço · ğal · sın— ⏑ — —
Fâilâtünbaş · e · ğil · sin— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · bir · miʿ— ⏑ — —
Fâilünyâr · o · lur— ⏑ —

02Yoksulun dik alnı vardır; haysiyet bir yâr olur.

Fâilâtünyok · su · lun · dik— ⏑ — —
Fâilâtünal · nı · var · dır— ⏑ — —
Fâilâtünhay · si · yet · bir— ⏑ — —
Fâilünyâr · o · lur— ⏑ —

03Her gönül bir başka hâl; hem hâli gör, hem derdi bil;

Fâilâtünher · gö · nül · bir— ⏑ — —
Fâilâtünbaş · ka · hâl · hem— ⏑ — —
Fâilâtünhâ · li · gör · hem— ⏑ — —
Fâilünder · di · bil— ⏑ —

04Şahsı görmez, hâli bilmez bir nasîhat bâr olur.

Fâilâtünşah · sı · gör · mez— ⏑ — —
Fâilâtünhâ · li · bil · mez— ⏑ — —
Fâilâtünbir · na · sî · hat— ⏑ — —
Fâilünbâr · o · lur— ⏑ —

05Dost odur: bir doğru sözden korkmaz incitmez seni;

Fâilâtündost · o · dur · bir— ⏑ — —
Fâilâtündoğ · ru · söz · den— ⏑ — —
Fâilâtünkork · ma · zin · cit— ⏑ — —
Fâilünmez · se · ni— ⏑ —

Ulama: korkmaz‿incitmez · Son açık hece, mısra sonunda uzun.

06Her sözün alkışla dönsün isteyen ağyâr olur.

Fâilâtünher · sö · zün · al— ⏑ — —
Fâilâtünkış · la · dön · sün— ⏑ — —
Fâilâtünis · te · yen · ağ— ⏑ — —
Fâilünyâr · o · lur— ⏑ —

07Bir kapın var; darda kalmış bekleyen bir cân düşün;

Fâilâtünbir · ka · pın · var— ⏑ — —
Fâilâtündar · da · kal · mış— ⏑ — —
Fâilâtünbek · le · yen · bir— ⏑ — —
Fâilüncân · dü · şün— ⏑ —

08Dost geçinmiş, yol kesen bir kimse bir dîvâr olur.

Fâilâtündost · ge · çin · miş— ⏑ — —
Fâilâtünyol · ke · sen · bir— ⏑ — —
Fâilâtünkim · se · bir · dî— ⏑ — —
Fâilünvâr · o · lur— ⏑ —

09Verdiğin bir lokma kibrin gölgesinden geçmesin;

Fâilâtünver · di · ğin · bir— ⏑ — —
Fâilâtünlok · ma · kib · rin— ⏑ — —
Fâilâtüngöl · ge · sin · den— ⏑ — —
Fâilüngeç · me · sin— ⏑ —

10İnciten bir lutfu vermek, kalbe bir âzâr olur.

Fâilâtünin · ci · ten · bir— ⏑ — —
Fâilâtünlut · fu · ver · mek— ⏑ — —
Fâilâtünkal · be · bir · â— ⏑ — —
Fâilünzâr · o · lur— ⏑ —

11Ey Rauf, bir gün düşersin, bir elin kalkar yine;

Fâilâtüney · ra · ûf · bir— ⏑ — —
Fâilâtüngün · dü · şer · sin— ⏑ — —
Fâilâtünbir · e · lin · kal— ⏑ — —
Fâilünkar · yi · ne— ⏑ —

Son açık hece, mısra sonunda uzun.

12Baş eğilmiş, el uzanmış; sevgiden âsâr olur.

Fâilâtünbaş · e · ğil · miş— ⏑ — —
Fâilâtünel · u · zan · mış— ⏑ — —
Fâilâtünsev · gi · den · â— ⏑ — —
Fâilünsâr · o · lur— ⏑ —
KELİMELERKüçük sözlük 7
mi‘yâr
ölçüt
ağyâr
başkaları; burada gönlü asıl maksattan uzaklaştıran bağlılıklar
âzâr
incitme, eziyet
âsâr
eserler, izler
bâr
yük
dîvâr
duvar
ilm
ilim; klasik tek heceli söyleyiş
MANAMektupla bağı ve kaynak

Zenginde tevazu, yoksulda vakar; iyiliğin üslubu ve dalkavukluğun zararı.

Farklı kişilere aynı ilacın verilememesi, nasihatte hâli gözetme benzetmesidir. Vakar kibir değildir; tevazu da aşağılanmaya razı olmak değildir. Yardımın kapısındaki görevliler ve minnet dili, iyiliğin muhataba ulaşıp ulaşmadığını belirler.

Kaynak eşleştirmesi: Hakikat Kitabevi, Mektûbât Tercemesi, I. cilt, 68. mektup; s. 106 – 107. İlgili sayfayı aç ↗
Kaynağı aç ↗

Mektûbât’ın nasihatlerinden hareketle yazılmıştır. İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir.

RAUF ENÇ

Beyit Defteri.

Gönül, hayat ve bugünün meseleleri üzerine şiirler. Gazellerin, kısa beyitlerin ve ilk denemelerin bir arada durduğu bir defter.

Şiirlerdeki imza Rauf; defterin yazarı Rauf Enç.

Mektûbât’tan gazeller

İmâm-ı Rabbânî hazretlerinin Mektûbât’ının birinci cildindeki 21–70. mektuplardan hareketle yazılan elli gazelin düzeltilmiş nüshası. Her şiirin yanında kelimeler, mektupla bağı ve kaynak sayfası bulunur.

Okuyuş anahtarı

⏑ kısa · — uzun · ‿ ulama

Kapalı heceler ve aslî uzun ünlülü heceler uzun değerdedir. Mısra sonundaki açık hece de uzun sayılır. Bu nüshada kısa heceyi keyfî uzatarak veya uzun heceyi kısaltarak ölçü elde edilmemiştir; normal ulama yapılan kelimeler her mısranın altında belirtilir.

Rauf mahlası Ra-ûf diye iki hecede okunur. İlm, fikr, zikr, cism, ism gibi klasik kelime biçimleri metindeki yazılışlarıyla okunmalıdır. Aslî uzunluklar (â, î, û) ve ayn işareti (ʿ / ‘) hece ayrımında korunur.

Tef‘ile sınırı kelimeyi bölebilir; bu sınır duraklama emri değildir. Noktalama anlamı gösterir. Ulama işaretli kelime çifti, araya yeni bir ünlü eklenmeden birbirine bağlanır.

Metinler, mektupların nasihatlerinden hareketle yazılmış özgün gazellerdir; İmâm-ı Rabbânî’ye ait beyitler veya kelime kelime manzum tercüme değildir. Gösterim, bu nüshada açıkça verilen klasik okuyuşa göredir.

Bir mısra denemesi

Bak şimdi, Rauf; nefsi güzel yönle bugünden.

Şiirler arasındaki konuşmada yazılmış bağımsız mısra.

İlk denemeler

Önceki defterdeki şiirler ve sürümleri kendi koleksiyonları içinde korunmuştur. Hece denemeleri aruzla yazılmış şiirlerden ayrı gösterilir.

Kimyasal adları ve nöronlar şiirin edebî dünyasında yer alıyor; insan davranışını tek bir moleküle indirgeyen bilimsel açıklamalar olarak okunmamalı.

Önceki şiirlerin okuyuş notu: Aruzlu metinlerin okuyuşunda uzun ünlüler ve uygun yerlerde ulama gözetilir; her kelime sınırı birleştirilmez. Yeni şiirlerde “Rauf”, “Ra-uf” diye iki hecedir. “Çiçek aç” redifinde iki kelime arasındaki hece sınırı korunur. “Uyandır”ın 7. mısrasında; “Dönüşsün”ün 2, 5 ve 8. mısralarında imâle notu vardır. İlk taslaklar yeniden düzeltilmiş metinler değildir.

Aruz Atölyesi’ni aç